xechoyan pic

Լեզուն` օտարի նկատմամբ սերը թուլացնելու համազգային արժեք

Հատված Լևոն Խեչոյանի «Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի» պատմավեպից

«Թագավո՛ր, այս հանդիպումը օր օրի փափագելի էր դառնում, վաղուց էի սպասում այս հանդիպմանը: Իրարամերժ մտքերն արդեն հանգիստ չեն տալիս»: «Թոթափիր խռովահուզությունդ, եպիսկոպո՛ս, շուտով ժամանակը գալու է, որ դու առաջնորդես մեզ, պատրաստ եղիր և պատրաստիր ժողովրդին»: Չունակը ասել է. «Թող Աստծու կամքը լինի, թագավո՛ր: Մենք կարծում ենք, որ երկրի միաբանության համար գործադրվող սրի ուժը թուլանում է, սրի ջանքերը անիմաստ են դառնում, արքա՛: Միաբանության այլ ճանապարհ պիտի որոնել: Մեր առաջնորդարանի հոգևոր հայրերը ժամանակի մեջ երկրի համար փոփոխություններ են տեսնում: Դու աչալուրջ պիտի լինես, թագավո՛ր»: Շարունակությունը


ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հայալեզու հավելված՝ iPhone-ի և iPad-ի համար

Բազմաբաղադրիչ Բարդ Նախադասություններ

Յավրուհրատ նախաձեռնության կողմից թվայնացվել է արդեն 120 հայերեն գիրք (հարցազրույց)

Լեզվական խախտումներ լիբանանահայ մամուլում

Բազմամիլիոնանոց Գուգլթրանսլեյթն ու էնտուզիազմով գոյատևող հայկական ISMA -ն

Միասնական լեզու, միասնական ուղղագրություն

Հայաստանում գործում են օտարալեզու դպրոցներ, որոնց մասին ԿԳՆ տեղյակ չէ

«Հետո պիտի բացատրես, որ իմիջը կերպարն է, պապիկ ջան». Լավրենտի Միրզոյան

Սիլվա Հակոբյանը թուրքի դեմ կռվող հայ բանակին գովերգում է կիսաթուրքերեն երգով

Ինչո՞ւ Հայերէն Խօսիլ

Բարբառով խոսել նշանակում է պաշտպանել մեր լեզուն

Գերմանացի պահպանողական. մզկիթների լեզուն պետք է լինի գերմաներենը

Германский консерватор призвал ввести в мечетях немецкий язык

ՀԱՅԵՐԵՆԱԳՒՏԱԿԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՏԱՍՆԵՐՈՐԴ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ

Բրիտանական ֆիլմերի փառատոն. հայերենը կրկին անտեսվում է

Լեզուն` օտարի նկատմամբ սերը թուլացնելու համազգային արժեք

Ուղիղ կապ Լեզվի պետական տեսչության պետի հետ

Ռուբեն Թարումյանը՝ Հայոց այբուբենի պղծման մասին

Ռուբեն Մալայան. Հայոց այբուբենը առեղծված է, որ պետք է աշխարհին հաղորդակից դարձնենք

Համընդհանուր նորմալ լեզու (գրական թե խոսակցական) վերջին հաշվով չի կարող լինել մի երկրում, որտեղ չկա քաղաքացիական հասարակություն

Рубен Малаян: армянский алфавит – загадка, мы должны поделиться ею с миром

Հարցում Լեզվի պետական տեսչությանը

Ruben Malayan: Armenian alphabet is an enigma and it needs to be shared with the world

Ժողովուրդ մը կրնայ գոյութիւն ունենալ, աւելին՝ գոյատեւել, առանց իր կողմէ ընտրուած կառավարութեան, առանց իր ծոցէն ծնած հաստատութիւններու, ի հարկին իրեն պատկանող հողին, բայց եթէ ան չունի իրեն հատուկ լեզու, ան մեռած ազգ մըն է

Միգրացիայի ոլորտի տերմինների բառարան

Հայալեզու հավելված՝ iPhone-ի և iPad-ի համար

arm_up

Օրեր առաջ ներկայացվեց հայկական արտադրության «KitKeys Armenian» ստեղնաշարը: «KitKeys» թարգամանաբար նշանակում է օգտակար բանալիներ: Հավելածի սկզբնական արժեքը 1.99 դոլար է: Այն նախատեսված է iOS (iPhone, iPad) օպերացիոն համակարգի համար, իսկ հիմնադիրը «Մոբոս» ընկերությունն է:

«KitKeys Armenian»-ն առաջարկում է բազմալեզու ստեղնաշար, ինչպես նաև՝ Տրանսլիտ ռեժիմի օգնությամբ կարելի է տպել հայատառ՝ օգտագործելով ռուսերեն կամ անգլերեն տառեր:

Շարունակությունը

Բազմաբաղադրիչ Բարդ Նախադասություններ

Բազմաբաղադրիչ Բարդ Նախադասություններ

Յավրուհրատ նախաձեռնության կողմից թվայնացվել է արդեն 120 հայերեն գիրք (հարցազրույց)

haykakangirq

Յավրուհրատ-ն առցանց նախագիծ է, որը զբաղվում է հայերեն էլեկտրոնային գրքերի հրատարակությամբ։ Հիմնվել է 2012-ին։ Հրատարակչության գրքերը epub և mobi տարբերակներով հասանելի են Google Play, iTunes iBookstore, Amazon (Kindle Books), Kobobooks հարթակներում՝ eBook Reader-ների (Sony, Kindle, Kobo և այլն), Android համակարգով պլանշետների ու սմարթֆոնների, iPad/iPhone-ների համար։ Օգտվելու մանրամասն ուղեցույցին ծանոթացեք այստեղ:

Նախաձեռնության ստեղծման պատմության, ընթացիկ աշխատանքների մասին ittrend.am-ը զրուցեց նախաձեռնության հեղինակ ու ղեկավար Մարատ Յավրումյանի հետ:

– Յավրուհրատը հանդիսանում է հայալեզու գրքերի թվայնացմամբ զբաղվող առաջին նախագծերից մեկը, ինչպե՞ս հասկացաք, որ նման նախագծի անհրաժեշտություն կա։

Շարունակությունը

Լեզվական խախտումներ լիբանանահայ մամուլում

arm_up

Սիրելի՛ Շահան,

Երէկ՝ Կիրակի գիշեր Պէյրութէն ստացայ լիբանանահայ մամուլի վերջին օրերուն թիւերը, եւ ըստ սովորութեանս, զանոնք լափեցի երէկ եւ այսօր:

«Ազդակ»ի հրապարակումներուն առնչուած կուզեմ կարգ մը կէտեր յանձնել ուշադրութեանդ:

— 11 Յուլիսի թիւի 5-րդ էջին մէջ հրապարակուած՝ Արսէն Յակոբեանի պատասխանին մէջ մուտքագրման վրիպակները շատ-շատ էին: Բացի անոնցմէ, տեղ գտած էր ռուսաբանութիւն գարշահոտող «ցանկացած» բառը՝«իւրաքանչիւր», «ամէն», «որեւէ» հայերէն բառին փոխարէն: Կառաջարկեմ, որ թերթին բոլոր աշխատակիցները զգուշացնես, որ արեւելահայերէնով ստացուած նիւթերուն մէջ «ցանկացած» եւ «ստացուիլ» ՅՈՅԺ ԱՆՑԱՆԿԱԼԻ ռուսաբանութիւնները ԱՆՊԱՅՄԱՆՕՐԷՆ փոխարինեն յիշածս բառերով եւ «պատահիլ», «ըլլալ», «տեղի ունենալ»,«յաջողիլ» կամ «կատարուիլ» բայերով՝ ըստ նախադասութեան իմաստին: Շարունակությունը

Բազմամիլիոնանոց Գուգլթրանսլեյթն ու էնտուզիազմով գոյատևող հայկական ISMA -ն

arm_up

Չնայած աշխարհում օգտատերերի մեծ մասն օգտվում է «Գուգլի» թարգմանական ծրագրից, սակայն դժվար թե լինի մի հայ օգտատեր, որը գոնե մեկ անգամ չի փորձել հայկական translator.am թարգմանական ծրագիրը, որը հատկապես նախադասություններ թարգմանելու համար ինտելեկտուալ շատ ավելի մեծ շտեմարան ունի, քան «Գուգլը»:

Այո, համաձայնեք, որ աշխարհահռչակ «Գուգլի» թարգմանիչն այնքան էլ հաջող չէ, և հաճախ նախադասությունները թարգմանվում են բառացիորեն՝ առանց միտքն ամբողջությամբ վերարտադրելու: Մինչդեռ հայկական թարգմանիչը՝ ISMA-ն, ծրագրված է այնպես, որ հնարավորինս մոտ լինի տվյալ ազգային մտածողությանն ու ճիշտ թարգմանի միտքը: «Տեքստային թարգմանությունը սարսափելի բարդ է, դա արհեստական բանականություն է պահանջում: Դու պիտի նախադասության իմաստը լրիվ հասկանաս, իմաստային վերլուծություն կատարես, հետո նոր թարգմանես»,- ասում է ծրագրի համահիմնադիր, «Մեքենայական թարգմանություն» գիտահետազոտական լաբորատորիայի ղեկավար, ճարտարագիտական համալսարանի երկարամյա դասախոս Էդուարդ Մանուկյանը:

Շարունակությունը

Միասնական լեզու, միասնական ուղղագրություն

ԳԵՎՈՐԳ Զ ՉՈՐԵՔՉՅԱՆ

Գևորգ Զ Կաթողիկոսի հոդվածը հայերենի ուղղագրության մասին, 1945թ.

(հատված)

… Մեր ուղղագրությունը մինչև 1923 թվականի օրենքը ընդհանուր էր բոլորի համար, անկախ նրանց բնակության վայրից, իր գոյությունն ընդհատեց նշված օրենքի հրատարակումով, որը վիհ բացեց մի կողմից խսրհրդային երկրներում ապրող հայերի և մյուս կողմից` սփյուռքահայերի միջև:

Այդ վիհը մեզ համար աղետալի հետևանքներով է հղի: Մենք հույժ փոքրաթիվ ժողովուրդ ենք, որի նշանակալից մասը ցրված է տարբեր երկրներում, իրբև ազգ, որին կլանում են շրջակա մեծաթիվ ժողովուրդները, այնպես ինչպես չքացան հայկական բազմաքանակ գաղութները Լեհաստանում, Մոլդավիայում ու այլ երկրներում: Անհրաժեշտ է սերտ կապ հաստատել հայրենիքում ապրող բնակչության հիմնական զանգվածի և արմտահայության միջև: Պետք է այնպես անել, որպեսզի այդ երկու տարրը միմյանց հետ պահպանեն գոնե գաղափարական շփում: Հատկապես անհրաժեշտ է, որ մեր եղբայրները` արևմտահայերը միշտ տեղյակ լինեն Խորհրդային երկրում և Մայր Հայաստանում բնակվող իրենց եղբայրների մշակութային, տնտեսական ու արդյունաբերական մեծ նվաճումներին ու ձեռքբերումներին: Դա մշտական ձգող գործոն կլինի և նրանց սրտերը կկապի իրենց հեռավոր բայց երջանիկ հայրենիքի հետ:

Շարունակությունը

Հայաստանում գործում են օտարալեզու դպրոցներ, որոնց մասին ԿԳՆ տեղյակ չէ

97-school

2010 թ. Հայաստանում և Սփյուռքում ծավալվեց աննախադեպ քաղաքացիական շարժում ընդդեմ օտարալեզու դպրոցների: Խորհրդային Միության փլուզումից հետո դա յուրօրինակ ակցիա էր ազգային արժեհամակարգը վերականգնելու, հայոց լեզուն վերաարժևորելու և հայկական կրթությունն առաջնային դիրքեր բերելու ուղղությամբ: Դա պայքար էր ոչ միայն հասարակության և իշխանության, այլև հասարակության օտարամոլ և ազգային մտածողությամբ շերտերի միջև: Սակայն պարզվում է, որ բացի ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության համապատասխան լիցենզիայով գործող միջազգային դպրոցներից, Հայաստանում այսօր գործում են նաև դպրոցներ, որոնց գործունեությունը կարգավորվում է ոչ ամենևին հայաստանյան օրենսդրությամբ: Դրանք օտարալեզու դպրոցներ են, ամբողջությամբ այլ երկրի կրթական ծրագրով, որտեղ հայոց լեզվին ու գրականությանը չնչին ժամեր են հատկացվում: Նշենք, որ այդ դպրոցները բավականին թանկ «հաճույք» են: Օրինակ՝ դրանցից մեկի վարձավճարը տարեկան 24 հազար դոլար է, սակայն դա չի խանգարում, որ այնտեղ հաճախեն նաև հայ երեխաներ, բնականաբար՝ ապահովված ընտանիքներից:

Շարունակությունը

«Հետո պիտի բացատրես, որ իմիջը կերպարն է, պապիկ ջան». Լավրենտի Միրզոյան

lavrenti

«Մեր լրատվական դաշտում լեզվական առումով բավական բան է փոխվել է 90-ականների համեմատ: Դա շատ ուրախալի է, որովհետև հեռուստատեսությունը, ռադիոն, համացանցը հանրային կարծիքի ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեն»,- «Երկու երես» մամուլի ակումբում այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Լեզվի պետական տեսչության նախկին պետ, լեզվաբան Լավրենտի Միրզոյանը:

Շարունակությունը

Սիլվա Հակոբյանը թուրքի դեմ կռվող հայ բանակին գովերգում է կիսաթուրքերեն երգով

silva-hakobyany-turq-n85788-1

«Նոր երգս նվիրում եմ Հայոց Բանակին և նրան ծնունդ տվող իմ Հայ Ազգին»,- այսպես էր մեկնաբանել երգչուհի Սիլվա Հակոբյանն իր վերջին տեսահոլովակը, որ լույս էր տեսել մայիսի 28-ին: Երգը նվիրված է հայոց բանակին, որը դիմադրում է թուրքին, բայց, հավանաբար անկախ երգչուհու կամքից, այն հնչում է որպես թուրքերենի փառաբանում: Անկախ երգչուհու կամքից, որովհետև դժվար թե Սիլվա Հակոբյան երգչուհին, կամ նրա քույրը՝ երգի հեղինակ Մանե Հակոբյանն իմանային, որ երգի առանցքային 5 բառեր ոչ թե հայերեն են, այլ՝ թուրքերեն: «Հայ ազգին ղուրբան», «հեյ, դուշման», «կպնել (սա ևս սխալ է, պետք է լինի կպչել) հայի թասիբին», «հող կսարքենք հարուստիդ ու քյասիբիդ», «նամուսով ու պատվով»՝ ոգևորված երգում է Սիլվա Հակոբյանն՝ առանց մտածելու, որ «ղուրբան», «դուշման», «թասիբ», «քյասիբ», «նամուս» բառերը հենց հայ զինվորի թշնամու բառապաշարից են:

Շարունակությունը

Ինչո՞ւ Հայերէն Խօսիլ

97-school
Հետաքրքրական զուգադիպութեամբ մը, վերջերս երբ համալսարանի գրադարանի լեզուաբանական բաժինի արխիւները կը փորփրէի, ուշադրութիւնս գրաւեց ամերիկացի լեզուաբան Joshua Fishman-ի յօդուածներէն մէկը, որ գլխաւորաբար կ՛անդրադառնար, թէ ինչպէս ժողովուրդի մը լեզուի կորուստը պատճառ կը դառնայ նաեւ անոր մշակոյթի կորուստին, հետեւաբար նաեւ հաւաքականութեան մը արժէքներուն, ապրելաձեւին եւ կեանքի ջնջումին:
Այս ուղղութեամբ, բոլորս ալ, խոստովանինք կամ ոչ, կը գիտակցինք հաւանաբար, որ մայրենիին կորուստը ժողովուրդի մը համար աղէտ մը կրնայ ըլլալ: Ուստի յօդուածին հետաքրքրական բաժինը լեզուի կորուստին պատճառով սահմանուած «աղէտ»ին ահազանգումը չէր: Յօդուածը ուշագրաւ էր, որովհետեւ յայտնի լեզուաբանը իր մասնագիտութեան մէջ ունեցած հմտութենէն ելլելով կը խօսէր, թէ ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս, հակառակ ի գործ դրուած «պահպանում»ի բոլոր ջանքերուն, այսօր շատ մը լեզուներ, հետեւաբար նաեւ մշակոյթներ՝ կորուստի եզրին կը գտնուին: Այս ամփոփ յօդուածով, պիտի փորձեմ անդրադառնալ այս ուղղութեամբ լեզուաբանին կատարած կարգ մը հաստատումներուն, որոնք շահեկան կը գտնեմ եւ առնչակից՝ մեր մտահոգութիւններուն:

Շարունակությունը