Լեզուն` օտարի նկատմամբ սերը թուլացնելու համազգային արժեք

Հատված Լևոն Խեչոյանի «Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի» պատմավեպից

«Թագավո՛ր, այս հանդիպումը օր օրի փափագելի էր դառնում, վաղուց էի սպասում այս հանդիպմանը: Իրարամերժ մտքերն արդեն հանգիստ չեն տալիս»: «Թոթափիր խռովահուզությունդ, եպիսկոպո՛ս, շուտով ժամանակը գալու է, որ դու առաջնորդես մեզ, պատրաստ եղիր և պատրաստիր ժողովրդին»: Չունակը ասել է. «Թող Աստծու կամքը լինի, թագավո՛ր: Մենք կարծում ենք, որ երկրի միաբանության համար գործադրվող սրի ուժը թուլանում է, սրի ջանքերը անիմաստ են դառնում, արքա՛: Միաբանության այլ ճանապարհ պիտի որոնել: Մեր առաջնորդարանի հոգևոր հայրերը ժամանակի մեջ երկրի համար փոփոխություններ են տեսնում: Դու աչալուրջ պիտի լինես, թագավո՛ր»: Շարունակությունը


ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ՀԱՅՈՑ ԱՅԲՈՒԲԵՆԻ ՕՐՀՆԵՐԳԸ ՍՈՒՐԲ ՆԵՐՍԷՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ ԳՈՎԱՍԱՆՈՒԹԻՒՆ ԳՐՈՅՆ ԱՅԲՈՒԲԵՆԻ

Ռուսաստանի «լեզվական քաղաքականության» հայկական հեռանկարները

ՈՎ ԱՐԹՈՒՆ Է` ԹՈՂ ԱՐՁԱԳԱՆՔԻ

Մեր միակ մարտարվեստը հայոց լեզուն է

Third-Generation Armenian-American Uses Song to Help Teach Armenian

Երբ տնտեսությունը զարգացնելուն խանգարում է հայերենը

Լեզվի լեգիտիմության աղբյուրները

Հայաստան անունը հին հայկական աղբյուրներում

Հայոց լեզվի մասնագետը պատասխանել է Հրանտ Բագրատյանին

Google Voice Search is available in Armenian

Գրական հերոսին նվիրված առաջին հայերեն կայքը

Հայերեն իմացող հայ ընտանիքը

Ի Խնդիր Արեւմտահայերէնի Պահպանման…

“Армянин должен думать, мыслить на армянском… Если это не так, значит что-то в нас меняется…”

Cambridge University Professor conducts research on Salmast dialect

Լեզվի հարցը ամենախոցելի հարցն է

Լեզվի պետական տեսչությունը չի կարող երկրին փող բերել, դրա համար լուծարում են. Հովիկ Չարխչյան

«Թող մտքներով չանցնի, որ այս մի բանը կարող են մարսել». Կարինե Խոդիկյանը նախազգուշացնում է

ՊՏՂՈՒՆՑ ՄԸ ԴԱՌՆ ԵՐԳԻԾԱՆՔ- Երբ Վարչապետը Զայրանայ…

Հայերեն՝ վտանգված լեզու

Օրենքով չնախատեսված, բայց ոչ՝ ապօրինի

Լեզվի տեսչությունը լուծարելը նշանակում է լեզվաքաղաքականության ասպարեզում վերադարձ խորհրդային մոդելին

ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՑՈՒՄ. ԼԵԶՎԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Աշխարհ շինողն էլ է լեզուն` քանդողն էլ

Լեզվի պետական տեսչությունը լուծարելու մասին որոշման նախագծին նույն տեսչության արձագանքը

ԿԳՆ-ն ընդունում է, որ «Լեզվի մասին» օրենքը խախտվում է

Կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը հրապարակավ ընդունում է, որ Հայաստանում «Լեզվի մասին» օրենքը բազմիցս խախտվել է, սակայն պնդում է, թե նախարարությունը այդ հարցում որևէ գործառույթ չունի:

«Ազատության» հարցին, թե մտահոգություն հնչեցնելուց զատ, Կառավարությունն ինչ քայլեր է ձեռնարկում, որպեսզի օրենքը հատկապես ռուսերենով անցկացվող միջոցառումների ժամանակ շարունակաբար չխախտվի, նախարարն արձագանգքեց. — «Ես ուզում եմ հատուկ շեշտել, որ այս փաստերը գոյություն ունեն: Բայց այդ փաստերը գոյություն ունեն ոչ միայն ռուսաց լեզվի հետ կապված: Բազմաթիվ կոնֆերանսներ և սեմինարներ են լինում, որտեղ մասնակցում են պետական պաշտոնյաները, որտեղ անգլերենով նույնպես չի ապահովվում զուգահեռ թարգմանությունը: Ռուսերենը այս պարագայում գուցե ավելի ցայտուն է երևում, որովհետև պաշտոնյաների մեծ մասը ռուսերեն գիտի, Իսկ անգլերենը տվյալ պարագայում գուցե մնում է ստվերում հենց այդ պատճառով: Բայց ձեզ ասեմ, որ Հայաստանում անգլերենով կազմակերպվող միջոցառումների թիվը ռուսերենից պակաս չէ»:

Շարունակությունը

Աշոտյան. «Մուննաթների ցուցակ կա եւ հայաստանյան կողմի մոտ»

«Լեզվական օրենսդրության փոփոխության կարիք մենք չունենք: Հայաստանում թույլատրված է միջազգային կրթական ծրագրեր իրականացնել ավագ դպրոցի մակարդակում, եւ գործող օրենքի համաձայն, հնարավորություն կա ունենալ 4 անգլիալեզու կամ ֆրանսալեզու, կամ ռուսալեզու դպրոց Հայաստանի Հանրապետությունում, ռուս գործընկերները այդ քվոտայից չեն օգտվել, ի տարբերություն միջազգային գործընկերների»,-այսօր կառավարության նիստից հետո պատասխանելով լրագրողների հարցին` թե ինչպե՞ս է վերաբերում երեկ «Россия сегодня» տեղեկատվական գործակալության գլխավոր տնօրեն Դմիտրի Կիսելյովի հայտարարությանը, թե ռուսաց լեզուն Հայաստանում կորցրել է իր դերը, դա կազդի անվտանգության ոլորտում հայ-ռուսական համագործակցության վրա, եւ Հայաստանի անվտանգությունը կտուժի, ասաց կրթության եւ գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը:
Շարունակությունը

«Հայկական ժամանակ». Գալուստ Սահակյանի պատասխանը Դմիտրի Կիսելյովին

«ԱԺ նախագահ Գալուստ Սահակյանը երեկ երեկոյան սենսացիոն քայլի հեղինակ է դարձել.
ՀՀ կառավարության ընդունելությունների տանը Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանատունը ընդունելություն է կազմակերպել ՌԴ ազգային տոնի՝ «Ռուսաստանի օրվա» առիթով: Եվ ահա, Գալուստ Սահակյանը ընդունելության է ներկայացել թարգմանչի ուղեկցությամբ, և ՀՀ-ում Ռուսաստանի դեսպան Իվան Վոլինկինի հետ շփվել է թարգմանչի միջոցով: Ընդ որում, թարգմանիչը ոչ միայն Գալուստ Սահակյանի հայերեն խոսքն է ռուսերեն թարգմանել դեսպան Վոլինկինի համար, այլև վերջինիս խոսքը հայերեն է թարգմանել Գալուստ Սահակյանի համար:

Շարունակությունը

Հայրենիքի իրական բովանդակությունը

— Մեր լինելության, գոյության անժխտելի պայմանն է լեզուն: Աշխարհի քարտեզի վրա ու երկրի հսկա տարածքում գրաված իրենց մի պստիկ տեղը, դարերի ճակատին գրած հայ ու Հայաստան անունը այս փոքրիկ հողն ու ժողովուրդը նվաճել են լեզվով: Լեզուն ապրելու ձև է, լեզուն աշխարհ է, սնունդ ու պայքարի միջոց, ինքնարտահայտման ու ինքնադրսևորման եղանակ:
— Ի՞նչ է լեզուն Ձեզ համար:
— Լեզուն հայրենիք է: Մտածվում, թե ինձ համար և որևէ գեղջկուհու համար տարբեր մոտեցումներ են պարտադրվում, թե լեզվի մեջ ես ինձ ուժեղ եմ զգում Վահան Տերյանի, Մովսես Խորենացու, էպոսի, գեղջկականի և մշակութայինի իմացությամբ, բայց նաև չի կարելի մոռանալ, որ լեզվի վայելքը ապրում է եթե ոչ ամբողջ ժողովուրդը, ապա գոնե շատերը, ովքեր լեզուն ընկալում են իբրև նվագ, թատրոն, իբրև խաղ, նկարչություն: Նրանց համար նույնպես լեզուն իրենց Վահան Տերյանի, Խորենացու մշակութային շերտերն ունի, իրենց համար նույնպես լեզուն հայրենիք է:
Շարունակությունը

Հայկական երգարվեստի «լեզվական խանգարումներն» ու Շուշան Պետրոսյանի կոչը` լեզվի տեսչությանը

«Թող  մարեն, մարեն, մարեն հույզերը, թող գթնեն իրար սիրող սրտերը, «Ինքս ինձ ասեցի` իսկական սերը էսա», «Քեզ, քեզ շնորհավոր»,-արդի հայկական երգերում տեղ գտնող նման սխալները  ունկնդրողներից քչերի համար են խորթ և ականջի համար տհաճ:

«Նկատե՞լ եք, թե մեր նորաստեղծ երգերի երաժշտությունն ինչ ներդաշնակ է երգերի խոսքերին:  Այդ պատճառով էլ մեր երգահանները  չեն օգտվում հայկական պոեզիայից: Երաժշտություն, խոսք, կատարում: Այս եռամիասնությունը ներդաշնակություն է պահանջում»,-Life.panorama.am-ի հետ զրույցում ընդգծեց Լեզվի պետական տեսչության առաջատար մասնագետ Երազիկ Գրիգորյանը:

Շարունակությունը

Մի՞թե կանոններով նախատեսված է «STOP» գիծ

Վերջերս մեր փողոցների գծանշումը հարստացել է մի նոր տարրով․ հետիոտնային անցումների «ձեբրի» երկու կողմերում սկսել են լատինատառ գրել «STOP»։ Սա շատ տարօրինակ նշան է, քանի որ կարծես թե չի նախատեսված Ճանապարհային երթեւեկության կանոններով։ Այդ կարգի գիծ նախատեսված է վարորդների համար, բայց համաձայն այդ փաստաթղթի այն կոչվում է «Կանգ» գիծ։ Կամ նույնիսկ, եթե նախատեսված է (ո՞վ է հասկանում այդ օրենսդիրներին), դատելով նախորդից, կարելի է եզրակացնել, որ նույն փաստաթղթի եզրաբանության շրջանակներում այն նույնպես պետք է կոչվեր «Կանգ» գիծ, այլ ոչ թե «STOP»։

Շարունակությունը

Ազատ գոտի — Կարդա. գրիր հայերեն — 03.04.2014

«Փարաջանով»-ի լեզուն

«Փարաջանով» ֆիլմի հայաստանյան ցուցադրության լուրն առնելուն պես շտապեցի «Մոսկվա» կինոթատրոն, հատկապես, որ հանրապետության նախագահը ֆիլմին շնորհել էր պետական մրցանակ:

Եթե դուք Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի եք կամ պարզապես հայ մարդ, գիտեք ձեր երկրի պետական կամ մայրենի լեզուն, բայց չեք տիրապետում անգլերեն կամ ռուսերեն լեզուներին (ինչո՞ւ պետք է տիրապետեք, իրավացիրորեն կհարցնեք դուք) և այն էլ շատ բարձր մակարդակով, ցավոք, ոչինչ չեք հասկանա ֆիլմից: Այն ռուսերեն լեզվով է, որի երևանյան ցուցադրությունն ուղեկցվում է անգլերեն ենթագրերով: Մի անթաքույց երազանք ունեցա. որքան լավ կլիներ, որ մեր երկրի նախագահը չիմանար անգլերեն կամ ռուսերեն, այլ իմանար չինարեն կամ վրացերեն: Գուցե նա այդ պարագայում պահանջեր ֆիլմի հայերեն թարգմանությունը՝ նախ իր և հետո ժողովրդի համար: Ե՛վ ինքը կիմանար մրցանակի իմաստը, և՛ հայությունը:

Շարունակությունը

Լավ խոսքի առաջին նշանը

Չկարծեք, թե լավ խոսքը բոլոր մարդիկ նույն կերպ են հասկանում: Կան մարդիկ, որ լավ խոսքը, գրավոր լինի թե բանավոր, համարում են ճոխ, փարթամ խոսքը` դժվար մատչելի բառերով: Մարդիկ էլ կան, որ հավանում են պարզ, հասարակ, ամենքին հասկանալի խոսքը: Ոմանց մաքուր գրական խոսքն է դուր գալիս, ոմանց էլ` ժողովրդական ոճերով, նույնիսկ բարբառային դարձվածքներով համեմված խոսքը: Ճաշակի հարց է:

Այստեղ են ասել` ճաշակի մասին չեն վիճում (թեև շատ հաճախ վիճում են և այլ էլ` կրքոտ ու անզիջում): Ինչպես էլ որ լինի` լավ խոսքն ունի մի նշան, մի հատկանիշ, որ անվիճելի է, պարտադիր` բոլոր ճաշակների համար: Ճիշտ է, լավ խոսքի պայմանները շատ են և բոլորն էլ կարևոր, բայց կա մի պայման, որ կարևոր է ամենից ավելի:

Շարունակությունը

Ինչո՞ւ ամենից գլխավորը

(հատված)

Որովհետև առարկաներից ոչ մեկի տված հմտությունը մեզ այնքան պետք չի գալիս մեր ամբողջ կյանքում, մեզ չի ուղեկցում այնքան համառորեն, որքան լեզուն:

Որովհետև մեր ամբողջ կյանքում մենք լողում ենք լեզվական իրադրությունների մեջ` համոզում ենք ու համոզվում, սիրում ենք ու ատում, հուզում ենք ու հուզվում, կռվում ենք ու հաշտվում, խնդրում ենք ու մերժում` ամեն ինչ լեզվի միջոցով:

Ի՞նչ կասկած, մաթեմատիկա, քիմիա, ֆիզիկա, կենսաբանություն, պատմություն և այլն, բոլորն էլ հարկավոր, իրենց անփոխարինելի կարևորությունն ունեցող առարկաներ են: Բայց, նախ և առաջ, դրանք նույնպես լեզու են, լեզվով են բացատրվում (բանաձևերն իրենց հերթին), լեզվով են հասկացվում, լեզվով են արտահայտվում, և որքան ստույգ ու տպավորիչ` այնքան լավ: Եթե մի բան ստույգ չես բացատրում, ուրեմն ստույգ չգիտես: (Ահա ինչու չպիտի կարծել, թե լեզվի ուսուցումը միայն լեզվի ուսուցչի գործն է, դա վերաբերում է բոլոր առարկաների ուսուցիչներին անխտիր: Բայց դրա մասին քիչ հետո):

Շարունակությունը